Your browser does not support JavaScript!

Αρχική    Ο ενδημισμός των κρητικών αρθροπόδων  

Αποτελέσματα - Λεπτομέρειες

Προσθήκη στο καλάθι
[Προσθήκη στο καλάθι]
Κωδικός Πόρου 000441564
Τίτλος Ο ενδημισμός των κρητικών αρθροπόδων
Άλλος τίτλος The endemism of cretan arthropods
Συγγραφέας Μπολανάκης, Ιωάννης Ε.
Σύμβουλος διατριβής Μυλωνάς, Μωυσής
Σύμβουλος διατριβής Τριχάς, Απόστολος
Πουλακάκης, Νίκος
Περίληψη Η αρθροποδοπανίδα της Κρήτης μελετάται εντατικά περί τα τελευταία 200 χρόνια. Από την σύμπτυξη πληθώρας εργασιών με τα δείγματα του Μουσείου Φυσικής Ιστορίας Κρήτης και με γνώμονα τις επαρκώς μελετημένες ομάδες δημιουργήσαμε μία βάση δεδομένων για 2.050 τάξα αρθροπόδων (είδη και υποείδη) τα οποία και αναλύσαμε, προκείμενου να κατανοήσουμε τη σύνθεση της αρθροποδοπανίδας του νησιού, να εντοπίσουμε διάφορα πρότυπα και μοτίβα της ενδημικής κρητικής αρθροποδοπανίδας και να δώσουμε μία ιστορική εξήγηση γι’ αυτά, να κατανοήσουμε το ρόλο της παλαιογεωγραφίας και των ορεινών όγκων του νησιού στη διαμόρφωση της αρτίγονης ενδημικής αρθροποδοπανίδας του νησιού και τέλος να εξετάσουμε τη διαχειριστική κατάσταση των ενδημικών αρθροπόδων της Κρήτης. Για τον παραπάνω σκοπό συγκεντρώθηκε ολόκληρη η μέχρι σήμερα γνωστή βιβλιογραφία για το νησί της Κρήτης και ενοποιήθηκε με την αντίστοιχη πληροφορία από τα δείγματα του ΜΦΙΚ, με σκοπό τον σχηματισμό μίας ενιαίας βάσης δεδομένων (σε μορφή Microsoft Access) για τα κρητικά αρθρόποδα. Εν συνεχεία αφού απεικονίσαμε την κατανομή των ενδημικών αρθροπόδων σε χάρτες με χρήση του προγράμματος ArcGIS maps, αποδώσαμε έναν χωρότυπο σε κάθε ενδημικό είδος. Εξετάσαμε τη μεταβολή α) όλων των ειδών, β) των ενδημικών ειδών και γ) του ενδημισμού, συναρτήσει του υψομέτρου, σε μια μήτρα δεδομένων για έξι υψομετρικές ζώνες (0 – 400 m, 401 – 800 m, 801 – 1200 m, 1201 – 1600 m, 1601 – 2000 m, άνω των 2000 m). Επίσης με μία μήτρα δεδομένων παρουσίας - απουσίας ειδών σε κελιά UTMs εξετάσαμε την ομαδοποίηση των ορεινών όγκων της Κρήτης με δύο δείκτες (Simpson, Raup – Crick), στο πρόγραμμα Past 4.03. Εν συνεχεία βάσει της μήτρας ειδών – UTMs αναζητήσαμε τα «θερμά» σημεία ενδημισμού, σπανιότητας, απειλούμενων ειδών, ταξινομικής διακριτότητας και σημαντικότητας χρησιμοποιώντας κατάλληλους δείκτες. Η αρθροποδοπανίδα της Κρήτης που προσεγγίστηκε εμφανίζει ενδημισμό 17,3% (351 τάξα), ο οποίος ωστόσο δεν συντηρείται στις τάξεις, τις οικογένειες και τα γένη που εμφανίζουν σημαντική διασπορά στον ενδημισμό τους. Οι κυρίαρχοι χωρότυποι του νησιού είναι ο χωρότυπος «Kriti» (153 «Ολοκρητικά» τάξα) και ο χωρότυπος «Kriti Local» (99 «Τοπικά Κρητικά» τάξα). Όπως θα φανεί και από τη συζήτηση παρακάτω, πιστεύουμε πως ο πρώτος είναι μάλλον αποτέλεσμα διασποράς ειδών μετά την ενοποίηση της Κρήτης κατά το Πλειστόκαινο ενώ ο δεύτερος είναι ως επί το πλείστο αποτέλεσμα της in situ ειδογένεσης κατά την ανύψωση των ορεινών όγκων του νησιού τα τελευταία 1,8 εκ. χρ. Στον άξονα ανατολής – δύσης του νησιού μπορούμε να διακρίνουμε διάφορα πρότυπα κατανομής με τους ορεινούς όγκους και ιδιαίτερα τα Λευκά Όρη, τον Ψηλορείτη, τη Δίκτη και τη Θρυπτή να έχουν σημαντικό ρόλο στην δημιουργία των εν λόγω προτύπων. Η δυτική και ανατολική Κρήτη είναι σαφώς πιο διακριτές - αποτέλεσμα της διαίρεσης του νησιού σε παλαιονησίδες, της πρόσφατης ορογένεσης, αλλά και του κλίματος - και ως εκ τούτου εμφανίζουν μια πιο ιδιαίτερη πανίδα. Όσον αφορά τους ορεινούς όγκους εντός αυτών φαίνεται να υπήρξε σημαντική ειδογένεση κατά το Πλειστόκαινο με τα Λευκά Όρη, τη Δίκτη και την Θρυπτή να εμφανίζουν μία σαφώς πιο ιδιαίτερη σύνθεση πανίδας από αυτήν του Ψηλορείτη και τα Αστερούσια με τον Κέδρο να είναι αρκετά φτωχά βουνά, σε ενδημική ποικιλότητα. Η ομαδοποίηση των βουνών αντανακλά τόσο την πλειοκαινική διαμερισματοποίηση του νησιού, όσο και την πρόσφατη εξέλιξη και σύγχρονη επικοινωνία των ορεινών όγκων του. Τα ενδημικά είδη φαίνεται να ακολουθούν στην πλειονότητά τους τα κυρίαρχα πρότυπα συναρτήσει του υψομέτρου, δηλαδή αυτό της μονοτονικής μείωσης και της κωδωνοειδούς μεταβολής συναρτήσει του υψομέτρου, με το πρώτο να αποτελεί και το κύριο πρότυπο. Το πρότυπο της μονοτονικής μείωσης οφείλεται κυρίως στα Kriti τάξα ενώ αυτό της κωδωνοειδούς μεταβολής στα Kriti Local τάξα. Τέλος παρατηρείται και η μονοτονική αύξησης του ενδημισμού συναρτήσει του υψομέτρου. Υπό μία διαχειριστική προοπτική, τα θερμά σημεία ενδημικής ποικιλότητας φιλοξενούν επιπροσθέτως των ενδημικών τάξων, σπάνια, ταξινομικά διακριτά και απειλούμενα τάξα. Μία συνολική προσέγγιση των παραπάνω μας αποκαλύπτει τα θερμά σημεία σημαντικότητας του νησιού, τα οποία κατανέμονται κυρίως στην δυτική και ανατολική Κρήτη, γύρω από τους ορεινούς όγκους, με τον Ψηλορείτη να αποτελεί το μοναδικό θερμό σημείο σημαντικότητας στην κεντρική Κρήτη. Το δίκτυο Natura 2000 φαίνεται να είναι ικανοποιητικό -τουλάχιστον βάσει της έκτασής του- για τις περιοχές διαχείρισης που αναδεικνύουμε, ωστόσο η έλλειψη πρωτογενών δεδομένων για το εξαιρετικά ποικιλόμορφο φύλο των αρθροπόδων δεν μας επιτρέπει κανέναν εφησυχασμό σε θέματα διαχείρισης και προστασίας.
Φυσική περιγραφή 129 σ. : πίν., σχήμ., εικ. ; 30 εκ.
Γλώσσα Ελληνικά
Θέμα Biogeography
Conservation
Elevation patterns
Endemic species
Endemicity hot spots
Endemism patterns
Iucn
Rabity
Βιογεωγραφία
Διαχείριση
Ενδημικά είδη
Θερμά σημεία ενδημικών ειδών
Πρότυπα ενδημισμού
Σπανιότητα
Υψομετρικά πρότυπα
Ημερομηνία έκδοσης 2021-07-30
Συλλογή   Σχολή/Τμήμα--Σχολή Θετικών και Τεχνολογικών Επιστημών--Τμήμα Βιολογίας--Μεταπτυχιακές εργασίες ειδίκευσης
  Τύπος Εργασίας--Μεταπτυχιακές εργασίες ειδίκευσης
Εμφανίσεις 28

Ψηφιακά τεκμήρια
No preview available

Δεν έχετε δικαιώματα για να δείτε το έγγραφο.
Δεν θα είναι διαθέσιμο έως: 2024-07-30